Is Wilders een charismatisch leider?

Vorige maand kwam het boek ‘Tien jaar zonder Pim’ uit van Joost Eerdmans en Martijn van Winkelhof. Ze ondervroegen prominenten over de periode sinds de moord op Fortuyn: wat is zijn erfenis, wat was zijn aantrekkingskracht en hoe denken ze terug aan de rumoerige periode in 2002? De conclusie van veel betrokkenen is dat Pim meer dan wie ook een charismatisch leider was. Hij had kennis van zaken, was grappig, opvallend, eerlijk en authentiek. Sinds Pim zijn er nog maar weinig van dit soort leiders opgestaan, hoor je de geïnterviewden denken.

Het is een theorie die al langer de ronde doet over politici van populistische partijen: zij zouden charismatisch zijn en zo grote groepen burgers aan zich weten te binden. Dit is een verhaal wat wordt verteld over ongeveer alle leiders van rechts-populistische partijen in Europa, meestal politici waarmee Fortuyn en Wilders niet vergeleken willen worden: Filip de Winter, Jean-Marie le Pen en Jörg Haider. Hoort Geert Wilders ook in dit rijtje van charismatische politici thuis?

Lees meer over dit bericht

De PVV is een feest voor de democratie

Onlangs kwam het boek ‘Vertrouwen is goed maar begrijpen is beter’ van Tweede Kamervoorzitter Gerdi Verbeet uit. Zij vindt het urgent om de vitaliteit van de parlementaire democratie aan de orde te stellen. Volgens haar dreigt een ‘knip tussen de volksvertegenwoordiging en een groot deel van de bevolking’. Nergens wordt echt duidelijk wat precies het probleem is. Zijn burgers in toenemende mate tegenstanders van de democratie geworden, zijn ze collectief afgehaakt, breekt binnenkort de dictatuur uit of staan we aan de vooravond van rellen zoals in Egypte?

Verbeet suggereert dat er ‘meer medestanders’ moeten komen voor de parlementaire democratie. Is dit noodzakelijk? De geïnterviewden suggereren van niet. Zo meldt Paul Schnabel dat de belangstelling voor politiek alleen maar toe- in plaats van afneemt, en Liesbet van Zoonen stelt dat de democratie zo vanzelfsprekend is geworden dat je je niet meer kunt voorstellen dat deze er niet zou zijn.

Lees meer over dit bericht

Is Europa een goed verkiezingsthema?

De PVV gaat de verkiezingen in met het standpunt dat Nederland uit de EU moet stappen. Dit roept de vraag op of dit thema een goede keuze is. Afgelopen week was ik op vakantie in Tsjechië en Slowakije. Je kunt hier nauwelijks de deur uitgaan, of je komt een bord tegen waarop een Europese subsidie wordt vermeld. Middenin het Tatra-gebergte staat een bord over een onduidelijk Europees programma en op het treinstation van Kolin wordt een subsidie van 7.5 miljoen aangekondigd voor een Europees systeem voor treinveiligheid.

Mijn spontane ingeving was: dit zijn de landen waar burgers enthousiast zullen zijn over de Europese Unie. Burgers zien hier een opgaande economie, plukken de voordelen van Europa en krijgen allerlei subsidies omdat er in Oost-Europa ook daadwerkelijk nog veel te investeren valt. In Nederland zijn al deze factoren omgekeerd en zijn burgers dus minder blij met Brussel: er is geen duidelijke economische groei meer, er is gedoe rond Poolse immigranten en subsidies uit Europa hebben we niet nodig.

Lees meer over dit bericht

Onvoorspelbare kiezers, onvoorspelbare verkiezingen

Zal de PVV de komende verkiezingen winnen of zal zij het onderspit delven? Zaterdag waren twitteraars er als de kippen bij om hun mening te geven. We mochten lezen dat Wilders inconsistent is aangezien hij zeven weken heeft onderhandeld om aan een norm te voldoen die hij uiteindelijk verwierp, dat AOW-ers er met de plannen van Rutte-1 niet op achteruit gaan en dat het vreemd is dat Wilders opeens alleen voor ouderen vecht. Velen zien de toekomst van de PVV donker in. Het is wachten op de peilingen die deze vermoedens bevestigen of tegenspreken.

Nu denk je misschien: als je een boek over de PVV-achterban schrijft, is het makkelijk in te schatten hoe het met Wilders zal aflopen. Maar dat is juist niet het geval. Mijn onderzoek laat zien dat de trouwe achterban van de PVV minimaal is. Deze burgers geloven alles wat Wilders zegt, denken dat de islam echt een bedreiging is en denken dat een terugkeer naar de gulden de economische problemen laat verdwijnen. En ga zo maar door.

Lees meer over dit bericht

De rechts-stemmende arbeidersklasse

Onlangs kwam het boek ‘Makke Schapen’ van voormalig PvdA-Tweede Kamerlid Paul Kalma uit. Kalma probeert de lezer te overtuigen dat de uitgangspunten van de sociaaldemocratie nog steeds relevant zijn, dat economische thema’s ten onrechte niet of nauwelijks op de politieke agenda staan en dat de PvdA weer een beginselpartij moet worden. Zou deze terugkeer naar de linkse oorsprong huidige PVV-stemmers – die voorheen PvdA stemden – terug kunnen halen?

In zijn boek gaat Kalma de discussie aan met Dick Houtman die met zijn collega’s onderzoek deed naar de rechts-stemmende arbeidersklasse. Dat onderzoek laat zien dat culturele thema’s belangrijker zijn geworden dan sociaaleconomische thema’s als reden om op een partij te stemmen. Het lijkt tegenintuïtief als lage inkomensgroepen op rechtse partijen stemmen, maar dat is het volgens Houtman c.s. niet: op culturele thema’s denken deze burgers juist wel rechts, en deze zijn nu het belangrijkst.

Lees meer over dit bericht

Makkelijke oordelen over PVV-stemmers

De trein stopte op Gouda Goverwelle. Een vrouw stapte in en ging schuin tegenover me zitten. Ik glimlachte vriendelijk en ging verder met lezen. Uit mijn ooghoek zag ik de vrouw kritisch naar mijn boek kijken. Ik las: ‘De ideologie van de PVV’ van Jan Jaap de Ruiter. Ik wilde het boek uit lezen en trok me dus niets van haar aan. Opvallend was het wel.

De trein vervolgde de reis naar station Gouda. Als je uit het raam kijkt, zie je achter de afrastering de wijk Oosterwei liggen. In die wijk is al jarenlange overlast van onder andere Marokkaanse jongeren. Is het vreemd dat inwoners uit die wijk PVV stemmen? Vermoedelijk wonen in Oosterwei de allochtonen waarvan autochtone PVV-stemmers zeggen: ‘ook allochtonen stemmen steeds vaker PVV omdat juist zij lijden onder de slechte buitenlanders’. Maar de kritisch kijkende mevrouw woont in een beter deel van Gouda. Haar impliciete kritiek lijkt op de kritiek die PVV-stemmers aan de lopende band krijgen.

Lees meer over dit bericht

Snijden in ontwikkelingshulp?

Er was deze week veel rumoer over het kabinetsvoornemen om een miljard te snijden in de ontwikkelingshulp. CDA-prominenten roerden zich en zelfs enkele VVD-ers meldden dat het een slecht idee zou zijn om de hulp te verminderen. Het zou niet alleen de goede reputatie van Nederland aantasten, het zou bovendien de Nederlandse economie kunnen schaden. Geert Wilders is de kwade genius, want het is immers de PVV die strijdt voor forse ingrepen in de ontwikkelingssamenwerking.

Verwoordt Wilders bij dit thema het gevoel van zijn achterban? ÉénVandaag peilde wat PVV-stemmers ervan vinden dat Wilders weer aan de Catshuis-onderhandelingen deelneemt. 60% van zijn kiezers vindt dat de PVV daar concessies mag doen. Velen vinden dat de PVV vooral geen concessies mag doen bij het korten op ontwikkelingshulp. De PVV lijkt haar achterban goed aan te voelen. Of niet?

Lees meer over dit bericht

Van het Catshuis naar het Wibautcollege

Als iedereen praat over de onderhandelingen in het Catshuis, is het nuttig een kijkje te nemen in het gewone, niet-Haagse leven. Woensdagochtend was er protest op het Wibautcollege, een kleinschalige school voor MBO in Amsterdam. Leerlingen kunnen er leren voor een baan in detailhandel, zorg of welzijn. Leerlingen en leraren protesteren tegen de mogelijke sluiting van de school. Leerlingen willen graag hun opleiding afmaken, leraren willen hun baan houden.

In al het geweld rond de Catshuis-onderhandelingen kan het nieuws over het Wibautcollege je gemakkelijk ontgaan. Dat geldt niet alleen voor dit specifieke protest, maar ook voor het grotere probleem waar het Wibautcollege mee kampt: dat de school onderdeel is van Scholengroep Amarantis, een fusie van scholengemeenschappen uit 2007, die al sinds 2009 in de financiële moeilijkheden verkeert. Er moet in april een oplossing zijn, anders moeten zestig scholen in de regio Amsterdam, Almere, Utrecht en Amersfoort dicht.

Lees meer over dit bericht

Zonder Hero Brinkman blijft alles hetzelfde

De PVV bestaat sinds deze week uit 23 leden in de Tweede Kamer. EenVandaag was er snel bij om te onderzoeken of PVV-stemmers het eens zijn met de stelling van Hero Brinkman dat de PVV zou moeten democratiseren. De peiling liet zien dat er veel ‘draagvlak’ zou zijn voor Brinkman’s ideeën over partijdemocratie. 55% van de PVV-stemmers zou vinden dat Geert Wilders te veel macht heeft en 47% vindt Brinkman betrouwbaar en steunt zijn roep om democratisering. Wat zegt dit over de mening van de PVV-achterban over democratisering van de partij?

Tegenstanders van de PVV kunnen in de resultaten van EenVandaag hun mening bevestigd zien. De PVV-achterban is steeds meer verdeeld, veel PVV-kiezers beginnen nu eindelijk te begrijpen dat Wilders verkeerd bezig is en PVV-kiezers zullen zich afwenden van de PVV als het geen democratische partij wordt. Dit zijn drie misvattingen op een rij.

Lees meer over dit bericht

PVV-stemmers zijn vooral twijfelaars

“Het kopdoekjesverbod en dat elke moslim niet goed is, dat is natuurlijk ook onzin. Bij alle geloven zitten er slechte mensen, dus in hun geloof ook. Ik ben er wel tegen dat ze zo en masse alles krijgen, zonder daar iets voor te hoeven afleggen, dat ze maar kunnen doen en laten wat ze willen. (…) Ze worden overal ontzien: in hun gebruiken, in hun cultuur, en als je het over eerwraak hebt, dat wordt gewoon geaccepteerd. En op sommige scholen mag Sinterklaas niet meer gevierd worden omdat de moslims daar aanstoot aan nemen. Of dat er geen kruis meer mag hangen. Het zijn kleine dingen, ze bewijzen dat ze op hun manier zo fanatiek zijn. Ik zal een voorbeeld geven. Het was de vorige week op tv, er was een jonge knul, dat was een moslim, die wou sterven voor zijn geloof, dus hij wou zichzelf opofferen, en waarom? Dan kreeg hij tachtig vrouwen in de hemel. Toen zei hij ook nog, dat als hij wat gedaan had voor het geloof dat heel goed was… dan kreeg hij het dubbele. Arme man, ze worden echt gehersenspoeld.” (Interview 6)

Twijfel over moslims
De PVV-stemmer hierboven weet het eigenlijk ook niet precies. Zijn moslims nou slecht? Ze zijn heel fanatiek en lijken zaken op te leggen aan Nederlanders, bijvoorbeeld dat Sinterklaas niet meer gevierd mag worden. Of zijn moslims niet slecht maar zielig, omdat ze door imams worden gehersenspoeld? En wat kunnen we eraan doen? Heeft het zin om op de PVV te stemmen? De PVV is ertegen dat moslims zomaar allerlei dingen krijgen en worden ontzien, dus dat is mooi, maar er komt meteen ook een kopvoddentax bij. En dat zien veel PVV-stemmers juist helemaal niet zitten.

Lees meer over dit bericht

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.